Reden voor een interventie

Laatste wijziging: 06 januari 2022
Pas wanneer de bekkenbodemrevalidatie (kinesitherapie) en medicatie zijn mislukt en wanneer de symptomen sterk invaliderend zijn, gaan we over tot een (mogelijks) zeer ingrijpende operatie. Ook vormen combinaties van symptomen (zie "Behandelingen van symptomen") een goede indicatie.
 
 

Wat is het principe van interventie?

Door middel van een kleine insnede wordt een geleidingsdraad geplaatst tegen de zenuw van de blaas en de bekkenbodem. Deze wordt verbonden met stroomgenererend apparaatje (in de volksmond gekend als een pacemaker). Dit apparaat gaat de blaas- en bekkenbodemwerking normaliseren of verbeteren. 

Er bestaan 2 types van stroomgenerators (groot en klein) en 2 soorten elektroden (tijdelijke en definitieve) en ze worden door 1 bedrijf gemaakt (Medtronic). Zij hebben immers een licentie hebben voor deze indicaties. Men kan het materiaal gebruiken om verschillende sacrale zenuwen te stimuleren.
  • 27cc en 42 gram, levensduur +/- 10 jaar
  • 14cc en 22 gram, levensduur +/- 6 jaar
 

De proef- of testfase

De ingreep gebeurt in twee delen, op twee verschillende tijdstippen:

  • Een proeffase om na te gaan of de symptomen inderdaad verbeteren met de behandeling. Deze proef kan gebeuren met een proefdraad of de definitieve geleidingsdraad. De keuze hiertussen wordt gemaakt door jouw chirurg en de dienst die deze ingreep mee plant. 
  • Een implantatiefase waarbij het definitieve apparaat wordt ingebracht na een succesvolle proefperiode. Gebeurt de proeffase met een definitieve geleidingdraad dient enkel het stroomgenererend apparaatje worden ingebracht, zo niet dan beide.
     

Proeffase met tijdelijke geleidingsdraad

De ingreep gebeurt in buiklig. Er wordt met een niet-snijdende naald geprikt ter hoogte van het heiligenbeen (achteraan hogerop het staartenbeen). De proefdraad wordt door de naald geschoven tegen de zenuw van de blaas en de bekkenbodem. Men test of de naald en vervolgens de draad juist zitten door er een zachte elektrische stroom op te zetten. Aan de hand van wat je voelt (tinteling in de genitale streek) en/of bepaalde spiersamentrekkingen weten wij of we op de juiste plaats zitten. Vervolgens wordt deze draad vastgekleefd met verband op de huid en wordt hij verbonden met een uitwendige stroomgenerator zodat de patiënt 1 tot 2 weken kan testen. Het voordeel is dat er geen insneden zijn en dat door het eenvoudig wegnemen van het verband de draad kan worden verwijderd. Het nadeel is dan weer dat de draad soms verschuift en we moeten herbeginnen. Bij de plaatsing worden soms X-stralen gebruikt.
 

Proeffase met de definitieve geleidingsdraad

De procedure gebeurt in buiklig. Er wordt een kleine incisie van 2 cm verricht (nadat de juiste plaats wordt bepaald met de niet-snijdende naald) ter hoogte van het heiligenbeen (achteraan hogerop het staartenbeen). Door middel van een speciaal ontwikkelde instrument wordt de definitieve geleidingsdraad ter plaatse gebracht. Men test of de naald en vervolgens de draad juist zitten door er een zachte elektrische stroom op te zetten. Aan de hand van wat je voelt (tinteling in de genitale streek) en/of bepaalde spiersamentrekkingen weten wij of we op de juiste plaats zitten. Vervolgens wordt deze definitief verbonden met een tijdelijke verlengdraad (om infectie te voorkomen) en wordt hij verbonden met een uitwendige stroomgenerator zodat de patiënt 1 tot 2 weken kan testen. Hiervoor is een tweede insnede nodig iets hoger en meer opzij. De insnijdingen worden gesloten met hechtingen. Bij de plaatsing worden X-stralen gebruikt.
 

Verwijderen van een definitieve geleidingsdraad na gefaalde test

Dit gebeurt in buik- of zijlig. Als de testfase niet succesvol blijkt (3 op 10 van de gevallen), dan wordt de test geleidingsdraad eenvoudig verwijderd door de insneden te hernemen onder lokale of algemene narcose in een opname van enkele uren. De insneden wordt gesloten met hechtingen. Het niet verwijderen van geleidingsdraad belemmert het uitvoeren van bv. een magneetscan of MRI. Deze ingreep gaat zeer eenvoudig doordat de geleidingsdraad nog niet is vergroeid met zijn omgeving.
 

De ingreep

Voor de ingreep

In het kader van de terugbetaling door het RIZIV zijn een aantal onderzoekingen nodig:
  • Preoperatief bilan zo nodig voor de anesthesie
  • Urodynamisch of blaasfunctie onderzoek
  • Een mictie kalender die zo nodig ook gegevens bevat over het aantal keer en de hoeveelheid urineverlies hetzij hoeveel urine er achter blijft.
  • Onderzoek om uit te sluiten of er problemen kunnen zijn met het zenuwstelsel hetzij of een magneetscan (MRI) nodig kan zijn want dit kan voorlopig niet nadat de sacrale neuromodulator is geplaatst.
De keuze van anesthesie: plaatselijke verdoving of algemene verdoving (je slaapt volledig) wordt mee bepaald door de chirurg en de anesthesist op basis van je persoonlijke voorgeschiedenis en je eigen voorkeur. Indien je kiest voor een algemene anesthesie dient je minstens 6 uur voor de operatie nuchter te zijn.

 

Na de ingreep

De procedure is meestal pijnloos. Analgetica zal indien nodig intraveneus of oraal worden toegediend. Een verpleegkundige of arts komt je het gebruik uitleggen van de uitwendige stroomgenerator.
De duur van ziekenhuisopname is meestal een paar uur tenzij je zelf de plaskalender niet goed kan maken en daarvoor een opname nodig is.
 

Wat te doen na je vertrek?

De hersteltijd is verwaarloosbaar in beide gevallen. Bij een definitieve elektrode tijdens de proeffase moet je toch een 3-tal maand voorzichtig zijn, zodat deze stevig kan ingroeien in je lichaam en niet kan verschuiven. Deze termijn kan worden aangepast aan je beroep.

Na je vertrek uit het ziekenhuis, kan je weer je normale activiteit hernemen. Zware arbeid moet je wel vermijden gedurende de periode van de test. Ook in bad gaan dien je absoluut te vermijden gedurende de gehele test. Douches zijn toegestaan direct na de operatie mits het verband met een waterdicht klevend verband wordt afgeschermd en de uitwendige stroomgenerator wordt afgekoppeld. Wij raden je echter aan om je gewoon te wassen met een washandje en niet te douchen. Je moet zich niet onthouden van seksuele activiteit gedurende de proeffase.

Na enkele dagen kom je op controleafspraak om het effect van de proef te bespreken. Om dit goed te kunnen doen, moet daarom opnieuw een plaskalender aanleggen gedurende deze proefperiode.

 

Bij welke signalen dien je de arts te raadplegen tijdens je herstel?

In geval van koorts, bloeden, uitgesproken pijn of technische problemen met de uitwendige stroomgenerator.

 

Wat zijn de gevolgen van de interventie?

Deze techniek wordt uitgevoerd sinds de jaren negentig. De techniek en het materiaal werd door de jaren heen verbeterd, minimaal invasief gemaakt en uitermate gestandaardiseerd over de hele wereld. Echter, zoals met elke procedure, kunnen zich soms bepaalde complicaties voordoen.
 
  • Tijdens de operatie

    Alle recente technieken voor het plaatsen van de elektrode zijn zeer veilig, toegepast op duizenden patiënten en complicaties tijdens de operatie zijn dan ook zeer zeldzaam. Onder ernstige complicaties wordt verstaan:
    • Bij het plaatsen van de elektrode kan er een darm, bloedvat of zenuw worden aangeprikt. De frequentie hiervan is minder dan 1%. Door het gebruik van een dunne niet-snijdende en daartoe ontwikkelde naald is dit daarenboven meestal zonder enig gevolg.
    • Elke interventie, hoe klein ook, houdt risico’s in die onvoorspelbaar en uitzonderlijk zijn, maar daarom niet minder ernstig (hartaanval, diepe veneuze trombose, longembolie, anafylactische shock op allergie, ...).
  • Na de operatie

    • Infectie: Infectie van het prothesemateriaal is zeer zeldzaam en dit risico is eigen aan elke ingreep waar een vreemd voorwerp wordt ingebracht in het lichaam. Om prothese infectie te voorkomen krijgt je antibiotica bij aanvang van de operatie.
    • Nabloedingen: soms treed een nabloeding op en ziet men een blauwe plek rond de wondnaden of in de regio die beide insneden verbindt. Deze genezen doorgaans zonder gevolg.
    • Seksualiteit: Nergens in de literatuur vindt men rapporten over een negatieve invloed op jouw seksualiteit, in tegendeel: deze zou eerder kunnen verbeteren, al is dit niet bewezen.
    • Pijn: De ingreep vereist geen grote incisies of traumatische acties. De pijn is meestal gering en duurt slechts tot een paar dagen na de operatie. Deze pijn is beperkt tot de plaats waar de ingreep gebeurde. Pijn kan ook optreden door de stroomintensiteit te hoog op te drijven. Deze pijn verdwijnt onmiddellijk als men de stroom lager zet. Zenuwpijn is uiterst zeldzaam.
    • Problemen van genezing: De huidincisies genezen na ongeveer tien dagen. Ter hoogte van de vagina kunnen soms de littekens blijvend worden gezien. Heb je last van abnormale afscheiding of geurtjes, verwittig dan je arts. 
    • Erosie en afstoting van de elektroden: afstoting vormt geen probleem tijdens deze korte testfase.
Enkele dagen na de proef heb je een afspraak om het resultaat van de proeffase te bespreken. Deze proeffase kan worden verlengd en uiteindelijk wordt aan de hand van je gewaarwordingen en de plaskalender beslist tot hetzij verwijderen van de proef geleidingsdraad hetzij het plaatsen van de implanteerbare stroomgenerator.
 

De definitieve implantatie

Definitieve implantatie geleidingsdraad en stroomgenerator

IDeze ingreep gebeurt in buiklig. Er wordt een kleine incisie van 2 cm verricht (nadat de juiste plaats wordt bepaald met de niet-snijdende naald) ter hoogte van het heiligenbeen (achteraan hogerop het staartenbeen). Door middel van een speciaal ontwikkeld instrument wordt de definitieve geleidingsdraad ter plaatse gebracht. Men test of de naald en vervolgens de draad juist zitten door er een zachte elektrische stroom op te zetten. Aan de hand van wat je voelt (tinteling in de genitale streek) en/of bepaalde spiersamentrekkingen weten wij of we op de juiste plaats zitten. Vervolgens wordt deze definitieve stroomgenerator waarbij een tweede insnede nodig is iets hoger en meer opzij van de eerste insnede. Deze tweede insnede is iets groter en de lengte hangt af van de keuze van het type stroomgenerator. De insnijdingen worden gesloten met hechtingen. De ingreep duurt 30-60 minuten. Bij de plaatsing worden X-stralen gebruikt.
 

Definitieve implantatie enkel de stroomgenerator

Dit gebeurt in buik- of zijlig. De tweede insnede waar de verbinding zit tussen de geleidingsdraad en de tijdelijke verlengkabel wordt opnieuw opengemaakt en iets verlengd zodat de stroomgenerator kan worden geplaatst. De tijdelijke verlengkabel wordt verwijderd. De insnijdingen worden gesloten met hechtingen. De ingreep duurt 20-30 minuten
 

Verwijderen van een definitieve geleidingsdraad en een stroomgenerator

Als de ingreep faalt of er treden complicaties op, dan wordt het materiaal verwijderd door de insneden te hernemen onder lokale of algemene narcose in een opname van enkele uren en al het materiaal te verwijderen. De insneden worden gesloten met hechtingen. Het niet verwijderen van geleidingsdraad belemmert het uitvoeren van bv. een magneetscan of MRI. Het verwijderen kan moeilijk zijn als de geleidingsdraad is vergroeid met de omgeving. Soms breekt een stuk af dat blijft zitten in het lichaam. Enkel in uiterst zeldzame gevallen kan dit problemen geven voor de gezondheid.
 

Voor de operatie

Je dient de laatste plaskalender mee te hebben en veiligheidshalve een kopij van het preoperatief onderzoek dat gemaakt werd voor de eerste ingreep.
 
De keuze van anesthesie: plaatselijke verdoving of algemene verdoving (je slaapt volledig) wordt medebepaald door de chirurg en de anesthesist op basis van jouw persoonlijke voorgeschiedenis en persoonlijke voorkeur. Indien je kiest voor een algemene anesthesie dien je minstens 6 uur voor de operatie nuchter te zijn.
 

Na de operatie

De procedure is meestal pijnloos. Analgetica zal indien nodig intraveneus of oraal worden toegediend.
Een verpleegkundige of arts komt je het gebruik uitleggen van het inwendige stroomgenerator en vooral van de afstandsbediening die je meekrijgt naar huis. Je krijgt ook een identificatiepasje mee met de gegevens van jouw implantaat op. Dit kan je nodig hebben bij veiligheidsinspecties op bv. luchthavens, ... Je bewaart dit best in jouw portefeuille.
 
De duur van ziekenhuisopname is meestal een paar uur.
 

Wat te doen na je vertrek?

De hersteltijd is verwaarloosbaar. In beide gevallen moet je toch een 3-tal maand voorzichtig zijn, zodat het prothesemateriaal stevig kan ingroeien in jouw lichaam en niet kan verschuiven. Deze termijn kan worden aangepast aan jouw beroep.
 
Na je vertrek uit het ziekenhuis kan je na een tijdje weer je normale activiteit hernemen. Douches zijn toegestaan direct na de operatie mits het verband met een waterdicht klevend verband wordt afgeschermd. Wij raden je echter aan je gewoon te wassen met een washandje en niet te douchen.
 
Na enkele weken kom je op controleafspraak om het effect van de behandeling te bespreken en eventueel de stroomparameters te veranderen.
 
Je moet je niet onthouden van seksuele activiteit.

 

Bij welke signalen dien je je arts te raadplegen tijdens je herstel?

In geval van roodheid en zwelling van de wond, koorts, bloeden, uitgesproken pijn of technische problemen met bv. de afstandsbediening of indien je geen stroom meer voelt ondanks maximale instelling.

 

Wat zijn de gevolgen van de interventie?

Deze techniek die wordt uitgevoerd sinds de jaren negentig. De techniek en het materiaal werd door de jaren heen verbeterd en minimaal invasief gemaakt en is uitermate gestandaardiseerd over de hele wereld. Echter, zoals met elke procedure, kunnen bepaalde complicaties zich soms voordoen.

 
Beperkingen door het implantaat:
  • Je moet de stroomgenerator afleggen als je een voertuig wil bestuderen of een toestel wil bedienen dat elektrische hetzij magneetvelden produceert.
  • Je mag geen magneetscans of MRI’s ondergaan en voor elke radiologisch onderzoek dien je dit te melden en je identificatiepasje te tonen
  • Geen zware fysieke arbeid of contactsporten verrichten
Een meer gedetailleerde oplijsting vind je in de patiëntenbrochure die je bij het implantaat meekrijgt. Je kan dit ook bevragen bij jouw arts voor de ingreep.
 

Tijdens de operatie

Alle recente technieken voor het plaatsen van de elektrode zijn zeer veilig en complicaties tijdens de operatie zijn dan ook zeer zeldzaam.

Onder ernstige complicaties wordt verstaan:
  • Bij het plaatsen van de elektrode kan er een darm, bloedvat of zenuw worden aangeprikt. De frequentie hiervan is minder dan 1%. Door het gebruik van een dunne niet-snijdende en daartoe ontwikkelde materiaal doorgaans zonder enig gevolg.
  • Elke interventie, hoe klein ook, houdt risico’s in die onvoorspelbaar en uitzonderlijk zijn, maar daarom niet minder ernstig (hartaanval, diepe veneuze trombose, longembolie, anafylactische shock op allergie, ....). Nood aan bloedtransfusie zijn op heden niet beschreven.
 

Na de operatie

  • Infectie: Infectie van het prothesemateriaal is zeer zeldzaam en dit risico is eigen aan elke ingreep waar een vreemd voorwerp wordt ingebracht in het lichaam. Om prothese infectie te voorkomen krijg je antibiotica bij aanvang van de operatie.
  • Nabloedingen: soms treed een nabloeding op en ziet men een blauwe plek rond de wondnaden of in de regio die beide insneden verbindt. Deze genezen doorgaans zonder gevolg.
  • Seksualiteit: Nergens in de literatuur vindt men rapporten over een negatieve invloed op jouw seksualiteit, in tegendeel. Dit zou eerder kunnen verbeteren, alhoewel dit niet is bewezen.
  • Pijn: De ingreep vereist geen grote incisies of traumatische acties. De pijn is meestal gering, beperkt tot een paar dagen na de operatie en tot de plaats waar de ingreep gebeurde.
    Pijn kan ook optreden door de stroomintensiteit te hoog op te drijven en deze pijn verdwijnt onmiddellijk als men de stroom lager zet. Zenuwpijn is uiterst zeldzaam.
    Pijnklachten op langere termijn doen zich vooral voor ter hoogte van de stroomgenerator en is beschreven tot bij ongeveer 1/3 van het grotere type en 1/10 van het kleinere type. Zeldzaam gaf dit aanleiding tot explantatie. Het verplaatsen naar een dieper plan of naar een andere plaats vormt eerder sporadisch een oplossing en is enkel zinvol bij invaliderende klachten.
    Tenslotte zijn er een aantal mensen die een doffe pijn beschrijven in het been aan de kant van de stimulatie. In principe wordt deze verdragen, maar in zeldzame gevallen geeft dit aanleiding tot verplaatsen of zelfs verwijderen van de prothese.
  • Problemen van genezing: De huidincisies genezen na ongeveer tien dagen. De littekens worden blijvend gezien. Verwittig je arts indien abnormale afscheiding of slechte geur te voorschijn komt.
    Erosie en afstoting van de elektroden en stroomgenerator: afstoting vormt zelden een probleem. Allergieën tegen het prothesemateriaal zijn beschreven, maar uiterst zeldzaam. Een testprocedure voor de allergieën is ontwikkeld, maar zeer omslachtig en duur en wordt enkel aangeboden na een afstoting. Meestal betreft het een prothese-infectie. Deze kan zich manifesteren maanden tot jaren na de ingreep. De oplossing is dan het materiaal te verwijderen en na genezing te herbeginnen.
In principe krijg je enkele weken later een controleafspraak. De afstandsbediening bevat ook een batterij die eenvoudig kan worden vervangen.
 
Vooral in de eerste maanden hebben een aantal mensen een herprogrammatie nodig van de neuromodulator. Dit komt door het vormen van littekenweefsel rond te geleidingsdraad. Deze herprogrammatie gebeurd eenvoudig met een uitwendig programmatietoestel welke doorheen de kledij wordt aangeboden ter hoogte van de stroomgenerator en zo kan men de stroomkarakteristieken of contactpunten laten aanpassen.
 
Wanneer de batterij van de stroomgenerator leeg is, krijg je dit te zien op je afstandsbediening. Je dient dan je arts te contacteren. Reeds enkele maanden ervoor begint het apparaat minder goed te functioneren, komen je symptomen terug en kan de arts met zijn programmatietoestel zien dat de batterij van de stroomgenerator bijna leeg is. Je krijgt dan een afspraak voor het plaatsen van een nieuwe stroomgenerator waarvoor de zelfde informatie geldig is als voor het plaatsen ervan.
 

Heroperaties

Heroperaties zijn noodzakelijk bij een lege batterij van de geïmplanteerde stroomgenerator. De frequentie waarbij dit nodig is, wordt bepaald door de keuze van het type stroomgenerator (groot of klein) en de hoeveelheid stroom die je nodig hebt om effect te hebben van de behandeling. Dit laatste is individueel bepaald en niet op voorhand in te schatten.
 
Heroperaties zijn verder noodzakelijk bij falen van de behandeling of bij technische mankementen. 
 
Heroperaties kunnen onder lokale of algemene narcose gebeuren en vergen een hospitalisatie van enkele uren. In principe is het meestal nodig beide insneden te hernemen om een probleem op te lossen maar niet altijd. De heringrepen hebben de karakteristieken van de andere ingrepen beschreven in deze tekst. Soms moet het materiaal verplaatst worden en kan 1 of 2 bijkomende insneden nodig zijn. Soms moet men daarbij het oude materiaal verwijderen. Het verwijderen kan moeilijk zijn als de geleidingsdraad is vergroeid met zijn omgeving. Soms breekt een stuk af dat blijft zitten in het lichaam. Enkel in uiterst zeldzame gevallen kan dit problemen geven voor jouw gezondheid.