Vormen van urineverlies

Laatste wijziging: 08 januari 2022

Er zijn verschillende vormen van incontinentie. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste incontinentievormen.
 

Inspannings-incontinentie (= stress-incontinentie)

De oorzaak van dit type incontinentie is de sluitspier die de spanning of druk in de blaas niet meer de baas kan op het ogenblik dat deze plots verhoogt omdat men bijvoorbeeld niest, of hoest of een gewicht optilt. Dit is meteen de meest voorkomende vorm van urineverlies. Men noemt deze vorm ook wel "stressincontinentie". Stress heeft hier niets te maken met zenuwachtigheid. Stress moet hier begrepen worden in de Engelse betekenis van het woord: dus als spanning of druk. Men verliest urine bij hoesten, niezen, rondlopen, iets opheffen.
 
Dat de sluitspier niet tegen de extra druk van een gulle lach of een niesbui kan, is niet altijd aan een zwakte van de sluitspier zelf te wijten. Bij vrouwen is het vaak een kwestie van verkeerde ligging van de sluitspier. Dat zit zo: in normale omstandigheden bevindt de sluitspier zich in de buikholte. Een niesbui drukt dan niet alleen op de blaas, maar drukt tegelijk ook op de sluitspier zelf, die daardoor harder toeknijpt, net op het ogenblik dat dit nodig is. De natuur heeft dat dus goed geregeld.
 
Maar… na een zware bevalling of in de menopauze gebeurt het dat de sluitspier "uitzakt" en zo in feite buiten de buikholte komt te liggen. Een paar millimeter kunnen zo een hemelsbreed verschil uitmaken. Zeker bij de vrouw is dit van belang: de plasbuis is veel korter dan die van de man, en dus komt urineverlies bij voorkeur bij de vrouw voor. Deze vorm van incontinentie is verre van zeldzaam: na de bevalling heeft 1 vrouw op 2 er in meer of mindere mate last van. Na de menopauze zijn de meeste vrouwen kandidaat, tenzij ze een vervanghormoon nemen. Ook het (voorbijgaand) urineverlies, waar tienermeisjes al eens last van hebben, is vaak van het "stress-type". Oorzaken zijn zowel het hormonale onevenwicht, als het feit dat de verschillende delen van het urinair apparaat in groei en/of ontwikkeling nog niet goed op mekaar ingesteld zijn.
 

Drang("urgentie")-incontinentie

Deze vorm van incontinentie wordt "urgent" genoemd omwille van het "dringend karakter" ervan. Dat komt omdat de blaas plots krachtig samentrekt, op ogenblikken dat dit helemaal niet nodig is... zonder dat men daar wat kan tegen doen. Voor men goed en wel voelt dat men moet urineren, is het vaak al te laat om nog tijdig tot bij het toilet te geraken.
 
Urgentie-incontinentie wordt toegeschreven aan een zogenaamde "instabiele blaas". De blaas trekt zonder het te willen samen: ze is niet stabiel. De sluitspier kan hierbij volledig normaal zijn. Maar tegen het plotse geweld van een onverwachte en krachtige blaassamentrekking is die niet opgewassen. Vaak gebeurt het totaal onverwacht. Dit kan evengoed 's nachts voorvallen. Bovendien gaat het vaak om een behoorlijke hoeveelheid. Voor jonge kinderen is dit normaal, maar tegen de leeftijd van 7 jaar zijn de meeste kinderen 's nachts droog.
 
Sommige mensen met urgentie-incontinentie hebben ondervonden dat hun blaas zich samentrekt als reactie op zenuwachtigheid of kou. Soms is het horen van een lopend kraantje al voldoende, om een onbedwingbare drang tot urineren uit te lokken. Dan is de oorzaak geen onwillekeurige samentrekking van de blaas, maar een overgevoelige blaas. Meestal kunnen deze mensen nog wel het toilet bereiken alvorens ze urine verliezen.
 
Deze vorm van incontinentie kan het gevolg zijn van aanslepende of weerkerende blaasinfecties. Een onvermoed blaassteentje is een andere oorzaak. Soms gaat het om een afwijking of een ziekte die het zenuwstelsel aantast, waardoor de coördinatie die voor een normale urinelozing nodig is, (gedeeltelijk) verloren is gegaan. Daarom vergt deze vorm altijd een grondig onderzoek naar de precieze oorzaak van het plasprobleem.
 

Gemengde incontinentie

Omdat dezelfde oorzaken soms zowel tot inspanning- als tot urgentie-incontinentie kunnen leiden, komen beide vormen niet zelden bij dezelfde persoon tegelijk voor. Men spreekt dan van "gemengde incontinentie".
 

Andere vormen van incontinentie

Er zijn natuurlijk nog andere (zeldzame) oorzaken van incontinentie.
 
  • Bij een overloopblaas voelt men niet meer wanneer de blaas vol is. Als gevolg daarvan zal de blaas zich vullen tot ze letterlijk overloopt. De remedie kan simpel zijn: vermijden dat de blaas overloopt, of met andere woorden, op tijd naar het toilet gaan. Hoewel daar dus best mee te leven valt, vergt deze vorm van incontinentie toch de nodige aandacht, omdat moet nagegaan worden waarom het gevoel uit de blaas verdwenen is. Deze vorm van incontinentie is nogal eens het gevolg van suikerziekte. Bij mannen kan dit soort incontinentie ook samengaan met een vergrote prostaat. 
  • Een andere, minder vaak voorkomende vorm van incontinentie is de druppelincontinentie: de oorzaak hier is bijvoorbeeld een afwijkende uitmonding van de urineleiders in de vagina in plaats van in de blaas (aangeboren), of een abnormale verbinding ("fistel") tussen de blaas en de vagina na een ongeval of een chronische ontsteking. 
  • Een laatste vorm die gelukkig zeldzamer is, is de "totale incontinentie". Deze treedt op als het sluitmechanisme verlamd of beschadigd is.